Jaka ściana spełnia REI 60? Materiały, grubość, przepisy

Klasę REI 60 spełnia ściana nośna z materiałów niepalnych, która przez co najmniej 60 minut pożaru jednocześnie przenosi obciążenie, nie przepuszcza płomieni ani gorących gazów i nie nagrzewa się po drugiej stronie ponad dopuszczalny przyrost temperatury. Najczęściej są to ściany murowane z betonu komórkowego, silikatów lub pustaków ceramicznych oraz ściany betonowe i żelbetowe, ale o klasie REI 60 decyduje grubość, obciążenie i wykonanie potwierdzone klasyfikacją, a nie sama nazwa materiału. Ścianka działowa, np. z płyt g-k na profilach, nie ma klasy REI, tylko EI, bo nie przenosi obciążeń. Czy ściana REI 60 jest w ogóle wymagana, zależy od klasy odporności pożarowej budynku i funkcji ściany, np. oddzielenia segmentów w zabudowie szeregowej.

• Co znaczy REI 60?
• Jakie ściany spełniają REI 60: materiały i rozwiązania
• Jaka grubość ściany REI 60?
• Kiedy ściana musi mieć klasę REI 60?
• Czy ściana REI 60 może być ocieplona styropianem?
• Najczęstsze błędy przy ścianie REI 60
• Kiedy dana technologia nie wystarczy do REI 60?
• Jak zbudować ścianę REI 60 krok po kroku
• Co sprawdzają projektant i inspektor nadzoru?
• Od czego zależy koszt ściany REI 60?
• Od czego zacząć przed budową ściany REI 60?

Co znaczy REI 60?

REI 60 to klasa odporności ogniowej elementu budynku: litery R, E i I oznaczają trzy kryteria, a liczba 60 to czas w minutach, przez który ściana musi spełniać wszystkie trzy jednocześnie. Zasady klasyfikacji opisuje norma PN-EN 13501-2, a każde kryterium bada się i wyraża w minutach osobno.

• R, nośność ogniowa: ściana przenosi obciążenia mechaniczne i nie ulega zawaleniu mimo działania ognia i wysokiej temperatury.
• E, szczelność ogniowa: przez pęknięcia i spoiny nie przechodzą płomienie ani gorące gazy na stronę nienarażoną na ogień.
• I, izolacyjność ogniowa: temperatura po stronie nienarażonej nie przekracza dopuszczalnych wartości, które poradnik o ścianach ognioodpornych i klasach REI podaje jako 140°C średnio i 180°C w dowolnym punkcie, więc materiały po drugiej stronie nie zapalają się od ciepła.

Na tej samej zasadzie REI 120 oznacza 120 minut, a REI 240 cztery godziny. W dokumentach spotyka się też klasy EI, E czy RE, bo nie każdy element musi spełniać wszystkie trzy kryteria.

REI, EI i RE: czym się różnią

Ściana nośna musi mieć pełne REI, a nienośna ściana działowa w oddzieleniu potrzebuje tylko EI, bo kryterium R jej nie dotyczy: niczego nie podpiera. Przekrycia dachu, od których wymaga się odporności na ogień zewnętrzny, oznacza się RE, bez izolacyjności. Drzwi i bramy przeciwpożarowe w ścianie REI mają klasę EI, nie REI. Jeśli nie wiesz, czy dana przegroda przenosi obciążenia, zacznij od rozpoznania konstrukcji, podobnie jak przy ścianie nośnej w bloku z płyty.

Jakie ściany spełniają REI 60: materiały i rozwiązania

REI 60 mogą uzyskać ściany murowane, betonowe i prefabrykowane z materiałów niepalnych, o ile konkretny układ materiału, grubości, obciążenia i wykończenia ma potwierdzoną klasę. Ten sam bloczek w ściance działowej może dawać EI 60, a jako ściana nośna wymagać większej grubości lub mniejszego obciążenia, żeby osiągnąć REI 60.

Producent prefabrykowanych bloczków betonowych REI 60 wskazuje je jako alternatywę dla ściany murowanej w obiektach przemysłowych, magazynowych i produkcyjnych, z montażem bez długotrwałych prac budowlanych i możliwością późniejszej zmiany układu. Przy murach z betonu komórkowego, silikatów i ceramiki o wyniku decyduje dokumentacja konkretnego wyrobu, a nie ogólna opinia o materiale.

Czy ściana z płyt g-k może mieć REI 60?

Ścianka z płyt gipsowo-kartonowych na ruszcie stalowym jest przegrodą nienośną, dlatego klasyfikuje się ją jako EI, np. EI 60, a nie REI 60. Może zamknąć pomieszczenie lub szacht, ale nie zastąpi ściany nośnej, od której wymaga się kryterium R. Płyty ogniochronne stosuje się też jako okładzinę ściany murowanej, w układzie objętym klasyfikacją. Konstrukcję takiej przegrody omawia tekst o tym, ile kosztuje ściana g-k z materiałem.

Jaka grubość ściany REI 60?

Nie ma jednej grubości ściany REI 60: wymagany wymiar zależy od materiału, od tego, czy ściana jest nośna, jak bardzo jest obciążona i jakie ma wykończenie. Grubość odczytuje się z raportu klasyfikacyjnego lub dokumentów producenta dla konkretnego wyrobu albo ustala ją projektant według norm projektowania na warunki pożarowe, np. PN-EN 1996-1-2 dla murów i PN-EN 1992-1-2 dla konstrukcji betonowych.

• Funkcja ściany: ścianka działowa (EI) z danego materiału może być cieńsza niż ściana nośna (REI) z tego samego materiału.
• Obciążenie: klasyfikacja ściany nośnej dotyczy określonego stopnia wykorzystania nośności.
• Rodzaj i gęstość elementów murowych oraz sposób wypełnienia spoin.
• Tynk lub okładzina, jeśli klasyfikacja je zakłada.

Grubość podana dla ściany nieobciążonej nie przenosi się na ścianę nośną. Przy odbiorze liczy się dokument dla tej kombinacji materiału, grubości i obciążenia, która jest w projekcie, a jego brak może być podstawą do zakwestionowania rozwiązania przez nadzór, nawet gdy ściana wygląda na wystarczająco grubą.

Jaka ściana spełnia REI 120?

REI 120 spełnia ściana, która utrzymuje nośność, szczelność i izolacyjność ogniową przez 120 minut; zasada doboru jest taka sama jak przy REI 60, ale dokument musi potwierdzać dłuższy czas dla danego układu. Ten sam materiał może osiągnąć REI 120 dopiero w innej grubości lub przy innym obciążeniu niż REI 60, dlatego klasyfikacja REI 60 nie wystarcza do ściany, od której wymaga się REI 120.

Kiedy ściana musi mieć klasę REI 60?

Ściana REI 60 jest wymagana wtedy, gdy wynika to z klasy odporności pożarowej budynku i funkcji ściany; przepisy nie przypisują tej klasy wszystkim ścianom. Według poradnika o klasach REI i EI tabela w § 216 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych przypisuje klasy elementów do klas odporności pożarowej budynku A-E, a ściany oddzielenia przeciwpożarowego to zwykle REI 120, REI 60 lub REI 30.

Ten sam poradnik zwraca uwagę, że dobranie pełnego REI tam, gdzie wystarczy EI, to przepłacanie, a odwrotny błąd, czyli pominięcie izolacyjności I na ścianie graniczącej z drogą ewakuacyjną, jest poważnym uchybieniem. Dotyczy to np. przegród od strony klatki schodowej; o tym, jak wygląda ściana między mieszkaniem a klatką schodową, piszemy osobno.

Ściany oddzielenia przeciwpożarowego są według omówienia wymogów dla ściany ppoż potrzebne niemal we wszystkich obiektach poza zabudową jednorodzinną wolnostojącą, m.in. w budynkach wielokondygnacyjnych, produkcyjnych, usługowych, handlowych, biurowych i mieszkalnych wielorodzinnych, a także gdy budynek przekracza dopuszczalną powierzchnię strefy pożarowej. Wyższe klasy dotyczą większych zagrożeń: opracowanie o ścianach oddzielenia przeciwpożarowego wymienia klasy REI 60, REI 120 i REI 240, przy czym REI 240 stosuje się np. w budynkach wysokich i wysokościowych.

Ściana REI 60 w zabudowie szeregowej i bliźniaczej

W zabudowie bliźniaczej i szeregowej ściana między segmentami jest granicą między budynkami, dlatego zwykle projektuje się ją jako ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie co najmniej REI 60. Poradnik Safety Dream o ścianie ogniowej wymienia zabudowę szeregową i bliźniaczą wśród przypadków, w których ściana ogniowa jest wymagana, i wyjaśnia pojęcie ogniomuru, czyli części ściany wystającej ponad pokrycie dachu.

Zakres wymagań bywa jednak sporny. Autor artykułu Inżyniera Budownictwa o oddzieleniach w zabudowie bliźniaczej i szeregowej uważa za technicznie możliwe, by ściany REI 60 w jednorodzinnej zabudowie szeregowej nie musiały spełniać wszystkich wymagań oddzielenia przeciwpożarowego, ale zaznacza, że przepisy są niejednoznaczne, brakuje definicji budynku jednorodzinnego w zabudowie szeregowej i nie przedstawia swojej interpretacji jako ostatecznej. W praktyce rozwiązanie ściany REI 60 między segmentami ustala się w projekcie z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, przed złożeniem wniosku o pozwolenie na budowę.

Ściana między lokalami a ściana oddzielenia przeciwpożarowego

Przegroda między dwoma lokalami w jednym budynku i ściana oddzielenia przeciwpożarowego to dwa różne elementy. Ściana oddzielenia dzieli strefy pożarowe lub sąsiednie budynki i razem z dachem oraz ścianami zewnętrznymi ma ograniczać rozprzestrzenianie się ognia; dotyczą jej m.in. § 232 i § 235 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego, przywoływany przy definicji budynku jednorodzinnego, obejmuje także konstrukcyjnie samodzielną część budynku bliźniaczego lub szeregowego. Gdy segmenty mają wspólne ściany nośne, wspólny fundament i nie są oddzielone dylatacją, ich kwalifikacja formalna może być inna, a razem z nią wymagania przeciwpożarowe. Dlatego wariant formalny zabudowy (budynek wielorodzinny, szereg budynków jednorodzinnych, pary bliźniaków) ustala się przed doborem materiału ściany.

Ściana oddzielenia REI 60: otwory, drzwi i dach

Ściana oddzielenia przeciwpożarowego musi być z materiałów niepalnych, a otwory w niej są ograniczone i zamykane drzwiami lub bramą przeciwpożarową. Wspomniany poradnik o klasach REI i EI podaje za § 232, że otwory mogą zajmować do 15% powierzchni ściany i do 0,5% powierzchni stropu, a zamknięcia mają zwykle klasę równą połowie klasy ściany. Dla ściany REI 60 oznacza to zwykle drzwi EI 30, ale klasę zamknięcia potwierdza projekt.

Ściana nie może kończyć się pod dachem w sposób, który pozwoli ogniowi przejść górą, np. po więźbie lub palnym pokryciu. Zadanie to pełni ogniomur albo inne zabezpieczenie styku ściany z dachem; wymagania dla ściany oddzielenia określa § 235 rozporządzenia, a wymiary detalu podaje projekt. Każde przejście instalacyjne przez ścianę REI 60 wymaga systemowego uszczelnienia o klasie wskazanej w projekcie, bo nieuszczelnione przebicie łamie kryteria E i I.

Czy ściana REI 60 może być ocieplona styropianem?

Klasa REI 60 dotyczy samej ściany, więc jej ocieplenie nie może tworzyć drogi, którą ogień obejdzie przegrodę po elewacji lub pod dachem. Ściany oddzielenia wykonuje się z materiałów niepalnych, a ciągła warstwa palnej izolacji, np. styropianu, przechodząca przez linię ściany może przenieść ogień na sąsiedni segment z pominięciem przegrody. Stosowanym rozwiązaniem jest przerwanie ocieplenia na linii ściany pasem niepalnej wełny mineralnej; szerokość i sposób wykonania takiego pasa ustala projektant z rzeczoznawcą ppoż.

Najczęstsze błędy przy ścianie REI 60

Najwięcej problemów nie wynika z wyboru materiału, tylko z dokumentacji i detali, które przerywają ciągłość przegrody.

• Mylenie REI z EI: pełne REI tam, gdzie wystarczy EI, albo pominięcie izolacyjności I tam, gdzie jest wymagana.
• Dobór grubości na oko, bez dokumentu dla konkretnej grubości, obciążenia i wykończenia.
• Brak dylatacji lub samodzielności konstrukcyjnej między segmentami, gdy projekt jej wymaga.
• Zakończenie ściany na poziomie wieńca, bez przejścia przez warstwy dachu.
• Nadproża, wieńce i przejścia instalacyjne o niższej klasie niż ściana: cała przegroda jest tak odporna jak jej najsłabszy element.
• Niepełne spoiny i ubytki w murze, które stają się kanałami dla gorących gazów.
• Ciągła palna izolacja elewacji na linii ściany oddzielenia.
• Drzwi w ścianie bez wymaganej klasy EI.

Kiedy dana technologia nie wystarczy do REI 60?

Technologia nie wystarczy do REI 60 wtedy, gdy nie zapewnia nośności w pożarze albo jej klasyfikacja nie obejmuje obciążenia i grubości z projektu.

• Ściana g-k na profilach stalowych: przegroda nienośna, klasa EI, więc nie zastąpi ściany REI 60 tam, gdzie wymagana jest nośność ogniowa.
• Beton komórkowy przy dużych obciążeniach: klasyfikacja dotyczy określonego obciążenia; gdy projekt je przekracza, potrzebna jest inna grubość albo inny materiał.
• Ściana silikatowa: duża masa wymaga sprawdzenia fundamentu, wieńca i ewentualnego zbrojenia w projekcie konstrukcji.
• Płyty warstwowe: przegroda nie przenosi obciążeń, więc odporność ogniową konstrukcji nośnej trzeba zapewnić osobno.
• Konstrukcje z materiałów palnych: nie spełniają wymogu niepalności stawianego ścianom oddzielenia przeciwpożarowego.

Jak zbudować ścianę REI 60 krok po kroku

Ścianę REI 60 buduje się według projektu i dokumentacji wybranego systemu, a każdy etap ma wpływ na końcową klasę.

1. Ustal z projektantem funkcję ściany i wymaganą klasę: nośna czy nienośna, REI czy EI, ile minut.
2. Wybierz system z dokumentem klasyfikacyjnym dla tej grubości, obciążenia i wykończenia.
3. Wykonaj fundament i dylatację zgodnie z projektem; jeśli segmenty mają być samodzielne, szczelina biegnie od ławy fundamentowej.
4. Muruj na zaprawę przewidzianą w systemie, z pełnymi spoinami pionowymi i poziomymi.
5. Zastosuj nadproża i wieńce o klasie odporności ogniowej nie niższej niż ściana.
6. Zaplanuj przejścia instalacyjne i uszczelnij je systemowo; nie wykuwaj otworów w gotowej ścianie bez uszczelnienia.
7. Wyprowadź ścianę przez dach lub zabezpiecz styk z przekryciem według projektu; przestrzeń przy krokwiach wypełnij niepalną wełną mineralną.
8. Wykonaj tynk lub okładzinę, jeśli klasyfikacja je zakłada.
9. Zbierz do odbioru dokumenty materiałów, protokoły i zdjęcia detali zakrytych.

Co sprawdzają projektant i inspektor nadzoru?

Projektant odpowiada za dobór ściany REI 60 i dokumentację, a inspektor nadzoru za zgodność wykonania z projektem na kolejnych etapach.

Lista projektanta:

• klasa odporności pożarowej budynku i wymagana klasa ściany;
• wariant formalny zabudowy;
• materiał ściany z dokumentem klasyfikacyjnym;
• dylatacje, detale połączenia ze stropem i dachem;
• przejścia instalacyjne i zamknięcia otworów;
• uzgodnienie z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Lista inspektora nadzoru:

• kontrola materiałów: etykiety, deklaracje, raporty klasyfikacyjne;
• sprawdzenie dylatacji przed rozpoczęciem murowania;
• odbiór zbrojenia wieńców i nadproży;
• kontrola przejść instalacyjnych przed tynkowaniem;
• odbiór końcowy z pomiarem grubości ściany i sprawdzeniem protokołów.

Od czego zależy koszt ściany REI 60?

Koszt ściany REI 60 zależy przede wszystkim od tego, ile ścian trzeba wykonać, z jakiego materiału i w jakiej grubości, oraz od detali, które muszą mieć tę samą klasę co ściana.

• Klasa: pełne REI tam, gdzie wystarczy EI, podnosi koszt bez potrzeby.
• Układ: jedna ściana między segmentami albo dwie samodzielne ściany z dylatacją i osobnymi fundamentami.
• Materiał i grubość: grubsza ściana to więcej materiału i mniej powierzchni użytkowej.
• Technologia: murowanie albo prefabrykaty, przy których producent wskazuje krótszy czas montażu.
• Detale: przejście przez dach, uszczelnienia przejść instalacyjnych, drzwi EI.
• Dokumentacja i uzgodnienia z rzeczoznawcą ppoż.

Od czego zacząć przed budową ściany REI 60?

Przed zakupem materiału ustal formalny wariant zabudowy i wymaganą klasę ściany, bo od tego zależą wszystkie dalsze decyzje. Następnie sprawdź, który materiał ma dokument klasyfikacyjny dla potrzebnej grubości i obciążenia, czy projekt ma uzgodnienie z rzeczoznawcą ppoż. i jak zostaną rozwiązane detale dachu, otworów i instalacji.

Ściana REI 60 nie gasi pożaru i nie chroni całkowicie: jej zadaniem jest zatrzymanie ognia, wysokiej temperatury i dymu na czas potrzebny do ewakuacji i rozpoczęcia działań gaśniczych. Błędnie wykonane oddzielenie pozwala ogniowi i dymowi przejść do sąsiedniej strefy, co zagraża zdrowiu i życiu jej użytkowników. Dlatego ścianę REI 60 traktuje się jako system: fundament, dylatacja, mur, nadproża, wieńce, przejścia instalacyjne i detale dachowe muszą razem odpowiadać klasie z dokumentacji.