Jaka papa na płytę OSB na dach? Rodzaje, wybór i wskazówki

W świecie dekarstwa, gdzie każdy detal ma znaczenie dla długowieczności konstrukcji, wybór odpowiedniego materiału to podstawa. Stając przed wyzwaniem krycia dachu wykonanego z płyt drewnopochodnych, kluczowe staje się pytanie: Jaka papa na płytę OSB zapewni optymalną szczelność i odporność na lata? Nie da się ukryć, że ten specyficzny typ podłoża wymaga przemyślanego podejścia. Eksperci są zgodni – rozwiązaniem, które najczęściej staje na wysokości zadania, jest system oparty na papie termozgrzewalnej, często stosowany w układzie dwuwarstwowym.

• Przygotowanie podłoża z płyty OSB pod papę
• Techniki montażu papy na dachu z OSB – papa podkładowa i wierzchnia
• Kluczowe czynniki przy wyborze papy na płytę OSB
• Pogoda ma znaczenie – warunki optymalne do kładzenia papy

Przechodząc do konkretów, zgłębiliśmy dane i doświadczenia branży, aby przybliżyć realia związane z różnymi podejściami do zabezpieczania dachów płytą OSB. Analiza wypadków i trwałości różnych systemów pozwala zrozumieć, co faktycznie działa na tym podłożu.

Zestawienie to nie pozostawia złudzeń – stosowanie systemów niedostosowanych do specyfiki płyty OSB, takich jak pojedyncza warstwa papy oksydowanej aplikowanej na zimno, jest proszeniem się o kłopoty. Taka improwizacja często kończy się szybką degradacją pokrycia, powstawaniem pęcherzy i, co najgorsze, nieszczelnościami prowadzącymi do zawilgocenia konstrukcji. Choć pokusa zaoszczędzenia może być silna, realne koszty późniejszych napraw i strat wielokrotnie przewyższają początkowe oszczędności na materiale. Dlatego też, kierując się rozsądkiem i dążąc do trwałości, wybór pada na technologie sprawdzone i rekomendowane do pracy z OSB.

Przygotowanie podłoża z płyty OSB pod papę

Niewątpliwie, samo kładzenie papy, choć technicznie wymagające, to tylko połowa sukcesu; fundamentalnym etapem, który często decyduje ostatecznie o jakości całego pokrycia dachowego, jest prawidłowe przygotowanie samego podłoża z płyty OSB.

Zobacz także: Ściana z OSB i GK: Cena za m2 w 2025

Kluczowa sprawa to sposób montażu płyt OSB – powinny one bezwzględnie opierać się swoimi krawędziami wzdłuż linii krokwi dachowych, tworząc solidne i stabilne punkty podparcia dla łączeń poszczególnych arkuszy; minimalna grubość płyt na typowy dach z krokwią co 60-80 cm to zazwyczaj 18 mm, choć dla zwiększenia sztywności często stosuje się 22 mm.

Co równie istotne, należy pamiętać o pozostawieniu odpowiedniej szczeliny dylatacyjnej między sąsiednimi płytami, zazwyczaj wynoszącej od 3 do 5 mm, aby umożliwić naturalne rozszerzanie się materiału pod wpływem zmian temperatury i wilgotności, minimalizując w ten sposób naprężenia mogące prowadzić do uszkodzenia papy.

Przed przystąpieniem do kładzenia papy, powierzchnia OSB musi zostać dokładnie oczyszczona z wszelkich zanieczyszczeń – mówimy tu o kurzu, trocinach, piasku, a także tłustych plamach czy resztkach farby; czyste podłoże to gwarancja optymalnej przyczepności pierwszej warstwy bitumicznej.

Zobacz także: Czy blachę kłaść bezpośrednio na płytę OSB?

Przygotowane podłoże musi być także perfekcyjnie równe; wszelkie nierówności, wybrzuszenia czy zapadnięcia mogą w przyszłości stać się miejscami zastoisk wody lub punktami koncentracji naprężeń, prowadząc do uszkodzeń papy.

Precyzja jest tu naprawdę kluczowa – jeśli podłoże nie jest gładkie, papa nie przylgnie równomiernie, a zgrzewanie może być utrudnione, co bezpośrednio wpłynie na szczelność całej połaci.

Niezmiernie ważne jest także, aby upewnić się, że wilgotność płyt OSB nie przekracza zalecanego poziomu (zwykle poniżej 15%), ponieważ nadmierna wilgoć pod papą może prowadzić do jej szybkiego zniszczenia oraz uszkodzenia konstrukcji dachu.

Często zaleca się także zagruntowanie powierzchni płyt OSB specjalnym preparatem bitumicznym lub asfaltowym rozcieńczonym rozpuszczalnikiem; takie gruntowanie poprawia przyczepność, uszczelnia podłoże i zmniejsza jego pylistość, tworząc idealną bazę pod pierwszą warstwę papy.

Niekiedy na etapie przygotowania płyt OSB do montażu na dachu stosuje się płyty o krawędziach profilowanych na pióro-wpust, co ułatwia równe łączenie i zapewnia dodatkowe usztywnienie konstrukcji, redukując jednocześnie potrzebę idealnego zbiegania wszystkich krawędzi na krokwi, choć oczywiście oparcie na krokwiach wciąż jest pożądane.

Zaniedbanie któregokolwiek z tych etapów przygotowawczych jest jak budowanie domu na piasku – nawet najlepsza papa nie skompensuje błędów popełnionych u podstawy, a co gorsza, przyspieszy jej degradację.

Pamiętam sytuację z jednej budowy, gdzie inwestor pospieszył się z kryciem dachu papą w dzień po dużych opadach; płyty OSB były tylko powierzchniowo suche, pod papą zamknął się nadmiar wilgoci, a po kilku miesiącach na dachu pojawiły się ogromne bąble, a drewno pod spodem zaczęło pleśnieć – nauczka była kosztowna, bo wszystko trzeba było zrywać i zaczynać od nowa.

Równie istotne jest prawidłowe zabezpieczenie okapów i krawędzi dachu; płyta OSB powinna być wysunięta poza obrys ścian w odpowiedni sposób, umożliwiający zamontowanie pasów nadrynnowych, które kierują wodę bezpośrednio do rynien, zapobiegając jej podciekaniu pod papę.

Niewłaściwie docięte lub krzywo ułożone płyty OSB będą wymagały większego nakładu pracy na wyrównanie podłoża przed położeniem papy, co generuje dodatkowe koszty i opóźnienia, a mimo to efekt końcowy może nie być satysfakcjonujący pod względem estetyki i funkcjonalności.

Zabezpieczenie dylatacji jest też proste w teorii, ale wymaga precyzji w praktyce; specjaliści używają specjalnych dystansów podczas układania płyt, a po ich zamocowaniu często wypełniają szczeliny masą dylatacyjną odporną na ruchy i warunki atmosferyczne, co zapewnia ciągłość podłoża i chroni OSB przed wilgocią w miejscach łączeń, zanim pokrycie papą zostanie zakończone.

Podsumowując etap przygotowania – to właśnie on kładzie fundament pod szczelność i trwałość całego systemu; precyzja w układaniu, czystość, równość i zabezpieczenie dylatacji to detale, które sumują się na solidną bazę dla papy, której zadaniem będzie przez lata chronić konstrukcję dachu przed żywiołami.

Warto zainwestować czas i środki w ten etap, nawet jeśli kusi, aby go przyspieszyć; "diabeł tkwi w szczegółach", a w dekarstwie ten frazes nabiera dosłownego znaczenia, zwłaszcza gdy pracujemy na specyficznym podłożu, jakim jest płyta OSB.

Techniki montażu papy na dachu z OSB – papa podkładowa i wierzchnia

Kiedy podłoże z płyt OSB zostało już starannie przygotowane – jest czyste, równe, suche i z prawidłowo wykonanymi dylatacjami – nadchodzi moment kluczowy, czyli samo układanie warstw papy, realizowane zazwyczaj w systemie dwuwarstwowym.

Pierwszym etapem jest montaż papy podkładowej, która stanowi most między podłożem OSB a finalną, zgrzewaną warstwą wierzchnią; na dachu spadzistym z OSB papa podkładowa nie może być w całości zgrzewana do podłoża, ponieważ drewnopochodne płyty mają inną reakcję na wysoką temperaturę niż beton.

Dlatego też papa podkładowa jest najczęściej mocowana mechanicznie, głównie w obrębie zakładek bocznych i czołowych; stosuje się do tego celu specjalistyczne gwoździe papowe z szerokim łebkiem lub wkręty farmerskie z podkładką, rozmieszczane w odstępach np. 10 cm na zakładach.

Taki sposób mocowania minimalizuje ryzyko przegrzania lub zapalenia płyty OSB, jednocześnie zapewniając stabilne umocowanie warstwy podkładowej, która musi wytrzymać manipulacje podczas układania papy wierzchniej i proces jej zgrzewania.

Zakłady papy podkładowej powinny mieć odpowiednią szerokość, zwykle wynoszącą od 8 do 10 cm na łączeniach bocznych i minimum 15 cm na łączeniach czołowych, co zapewnia odpowiednią rezerwę materiału dla prawidłowego zespolenia z papą wierzchnią.

Po rozłożeniu i mechanicznym przymocowaniu papy podkładowej na całej połaci dachu, przechodzi się do układania warstwy wierzchniej, czyli papy krycia wierzchniego, która będzie bezpośrednio narażona na działanie czynników atmosferycznych.

Papa wierzchnia to zazwyczaj papa termozgrzewalna, często modyfikowana polimerami SBS lub APP, z posypką mineralną na wierzchniej stronie; jej grubość wynosi typowo od 4 do 5,2 mm, co gwarantuje wysoką trwałość i odporność na uszkodzenia mechaniczne oraz UV.

Układanie papy wierzchniej odbywa się pasami, zaczynając od najniższego punktu dachu, równolegle do okapu, z zachowaniem zakładów bocznych (ok. 8-10 cm) i czołowych (ok. 15 cm), przy czym zakładka boczna zazwyczaj wypada dokładnie nad miejscem, gdzie mocowano papę podkładową.

Proces zgrzewania papy wierzchniej polega na podgrzewaniu spodniej strony papy oraz papy podkładowej w miejscu zakładu za pomocą palnika gazowego do momentu stopienia bitumu; w efekcie powstaje trwałe i w pełni szczelne zespolenie obu warstw papy.

Temperatury osiągane przez palnik to zazwyczaj od 300°C do 500°C, a kluczem do sukcesu jest umiejętne prowadzenie palnika – równomiernie i w odpowiednim tempie, aby nie przegrzać papy i nie uszkodzić podłoża OSB, ale jednocześnie osiągnąć płynne wywinięcie się wałeczka bitumu na zakładzie, co świadczy o prawidłowym zespoleniu.

"Wałeczek" to takie branżowe określenie na niewielką ilość upłynnionego bitumu wypływającą z boku zakładu podczas zgrzewania – jego obecność jest potwierdzeniem, że temperatura była wystarczająca i materiał został prawidłowo stopiony i zespolony; jego brak sygnalizuje niedogrzanie, a zbyt duża ilość lub dymienie wskazują na przegrzanie.

Przy zgrzewaniu papy wierzchniej do papy podkładowej leżącej na OSB należy zachować szczególną ostrożność z użyciem palnika, dbając o to, by płomień skierowany był głównie na bitum papy wierzchniej i zakład papy podkładowej, unikając długotrwałego nagrzewania bezpośrednio nad płytą OSB.

System dwuwarstwowy, gdzie podkładowa jest mechanicznie mocowana, a wierzchnia zgrzewana, zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa pożarowego podczas montażu w porównaniu do próby pełnego zgrzewania pierwszej warstwy do OSB.

Montaż na zakładkę, z przesunięciem pasów w kolejnych rzędach (tzw. mijanie spoin czołowych), jest standardową praktyką zwiększającą szczelność; spoiny czołowe papy wierzchniej w kolejnych rzędach powinny być przesunięte względem siebie o minimum 50 cm.

Szczególną uwagę należy poświęcić obróbkom detali dachowych – kominów, okien dachowych, wywiewek wentylacyjnych, koszy dachowych; w tych miejscach wymagane jest precyzyjne docinanie pasów papy i wykonanie dodatkowych wzmocnień lub specjalistycznych taśm bitumicznych, aby zapewnić pełną szczelność wokół elementów przechodzących przez połać.

Zgrzewanie w takich miejscach wymaga jeszcze większych umiejętności i delikatności, aby nie uszkodzić sąsiadujących materiałów (np. okna dachowego) ani nie stworzyć mostków termicznych lub punktów, w których woda mogłaby potencjalnie znaleźć drogę do wnętrza.

Pamiętajmy też, że papa zgrzewalna wierzchnia po ułożeniu tworzy jednorodną, wodoszczelną powłokę, która jednocześnie chroni mechanicznie papę podkładową i, co ważniejsze na OSB, zapobiega bezpośredniemu kontaktowi wody opadowej z drewnianym podłożem.

Wyobraźmy sobie ten proces jak nakładanie zbroi na wrażliwą płytę OSB – najpierw lekka siateczka (papa podkładowa mechanicznie mocowana), a na to pancerna warstwa zgrzewanego bitumu (papa wierzchnia); każdy szew zbroi (zgrzew zakładu) musi być perfekcyjny.

Dobry dekarz podczas zgrzewania nie tylko patrzy na wałeczek bitumu, ale także wyczuwa materiał, obserwuje dymienie (którego nie powinno być) i szybko reaguje na zmieniające się warunki, dostosowując siłę i kąt płomienia; to rzemiosło, które wymaga wprawy i doświadczenia.

Reasumując, technika montażu papy na OSB opiera się na strategicznym połączeniu mocowania mechanicznego (dla papy podkładowej minimalizującego ryzyko pożarowe i tworzącego bazę) ze zgrzewaniem (dla papy wierzchniej tworzącego w pełni wodoszczelną powłokę); to dwuetapowy proces, gdzie każdy krok ma swoje uzasadnienie i musi być wykonany z najwyższą starannością, by zapewnić szczelność pokrycia dachowego na wiele lat.

Kluczowe czynniki przy wyborze papy na płytę OSB

Dokonując wyboru papy bitumicznej na dach, którego poszycie stanowi płyta OSB, stajemy przed zadaniem selekcji spośród szerokiej gamy produktów; nie wystarczy wiedzieć, że "ma być termozgrzewalna", diabeł, jak zawsze, tkwi w szczegółach, a te szczegóły decydują o realnej trwałości i funkcjonalności pokrycia.

Podstawowym czynnikiem jest oczywiście typ samej papy – na OSB rekomendowany jest przede wszystkim system dwuwarstwowy, gdzie wierzchnia warstwa to wysokiej jakości papa modyfikowana elastomerami SBS (styren-butadien-styren) lub plastomerami APP (ataktyczny polipropylen); papy SBS są zazwyczaj bardziej elastyczne w niskich temperaturach, podczas gdy APP lepiej znoszą wysokie temperatury.

Modyfikacja bitumu polimerami jest kluczowa, ponieważ nadaje papie znacznie lepsze właściwości użytkowe w porównaniu do pap oksydowanych – zwiększa jej elastyczność, odporność na pękanie w niskich temperaturach (ważne w polskim klimacie, gdzie amplitudy temperatur są znaczące), a także odporność na starzenie wywołane promieniami UV i innymi czynnikami atmosferycznymi.

Papa podkładowa, stanowiąca pierwszą warstwę na OSB, może być również papą modyfikowaną, ale często stosuje się papy podkładowe na welonie szklanym lub włókninie poliestrowej, niekoniecznie modyfikowane SBS czy APP w tak dużym stopniu jak papa wierzchnia, ale co ważne, o odpowiedniej gramaturze (np. minimum 2-2.5 kg/m²) i parametrach mechanicznych pozwalających na solidne przymocowanie do OSB.

Reinforcacja papy, czyli rodzaj zastosowanej osnowy, ma ogromne znaczenie; osnowa z włókniny poliestrowej jest elastyczna i wytrzymała na rozciąganie i pękanie, co jest szczególnie ważne na podłożu takim jak OSB, które pracuje pod wpływem zmian temperatury i wilgotności; welon szklany jest stabilniejszy wymiarowo, ale mniej odporny na zginanie, stosowany częściej w papach oksydowanych lub jako jedna z warstw w papach wielowarstwowych.

Grubość papy wierzchniej to kolejny istotny parametr – standardowo dla pap termozgrzewalnych wierzchniego krycia na OSB zaleca się grubości od 4 mm do 5,2 mm; grubsza papa to zazwyczaj większa trwałość i lepsza odporność mechaniczna.

Parametry techniczne, takie jak temperatura łamliwości (dla pap SBS powinna wynosić poniżej -20°C, a nawet -30°C) czy temperatura mięknienia (powyżej +100°C dla większości pap modyfikowanych), to laboratoryjne wskaźniki świadczące o jakości bitumu i jego zachowaniu w ekstremalnych temperaturach; warto zwracać na nie uwagę w kartach technicznych produktów.

Specyfika podłoża, jakim jest płyta OSB, wymaga od papy nie tylko elastyczności, ale także dobrej przyczepności do papy podkładowej (w przypadku papy wierzchniej zgrzewanej) oraz odporności na przebicie podczas mocowania mechanicznego (w przypadku papy podkładowej); warto szukać produktów, które mają wyraźnie wskazane zastosowanie na podłożach drewnopochodnych.

Ważnym czynnikiem jest również rodzaj dachu – na dachach płaskich lub o bardzo małym spadku (poniżej 5%) wymagane są papy o wyższej klasie wodoszczelności i zazwyczaj grubsze, często o lepszych parametrach odporności na zalegającą wodę.

Kąt nachylenia dachu wpływa również na sposób montażu (np. konieczność dodatkowego mocowania mechanicznego papy wierzchniej na bardzo stromych dachach) oraz na to, jak szybko woda jest odprowadzana, co ma wpływ na wymagania dotyczące wodoszczelności papy; na dachy o dużym spadku (<20%), gdzie woda szybko spływa, wymagania co do wodoszczelności mogą być minimalnie niższe, ale elastyczność w niskich temperaturach wciąż pozostaje kluczowa.

Ostateczna decyzja powinna być kompromisem między jakością (parametrami technicznymi papy), oczekiwaną żywotnością pokrycia a budżetem; jednakże, jak pokazuje praktyka, nadmierne oszczędzanie na papie na OSB często prowadzi do konieczności wczesnych napraw lub wymiany pokrycia.

Można by rzec, że na papie kładzionej na płytę OSB oszczędzają tylko ci, którzy nie planują mieszkać pod tym dachem przez dłuższy czas, lub ci, którzy po prostu nie zdają sobie sprawy z ryzyka.

Cena papy wierzchniej modyfikowanej SBS dobrej jakości na bazie włókniny poliestrowej o grubości 4-5 mm waha się zazwyczaj od 35 do 60 zł/m² w zależności od producenta i specyfiki; cena papy podkładowej to mniej więcej połowa tej kwoty, co pokazuje, że koszt materiału jest znaczący, ale stanowi inwestycję w spokój na dekady.

Wybór papy termozgrzewalnej na dach z płyt OSB to decyzja o wyborze technologii i materiału, które zostały zaprojektowane tak, aby radzić sobie ze specyficznymi wyzwaniami tego podłoża, a klucz do sukcesu leży w starannym zapoznaniu się z parametrami papy i wybraniu produktu o odpowiedniej jakości i modyfikacji bitumu.

Warto również skonsultować się z doświadczonym dekarzem, który na podstawie swojej wiedzy i znajomości lokalnych warunków klimatycznych może doradzić konkretny typ papy i system jej montażu; "gdy wchodzisz między wrony, musisz krakać jak i one", a w świecie dekarstwa oznacza to słuchanie tych, którzy codziennie mierzą się z praktycznymi wyzwaniami.

Pogoda ma znaczenie – warunki optymalne do kładzenia papy

Choć może się wydawać, że papę, jako materiał bitumiczny, można układać niemal w każdych warunkach, prawda jest taka, że optymalne warunki pogodowe odgrywają fundamentalną rolę w prawidłowym montażu papy termozgrzewalnej na płycie OSB, wpływając bezpośrednio na jakość zgrzewu i przyczepność całego systemu.

Idealnym czasem na kładzenie papy termozgrzewalnej jest okres od późnej wiosny do wczesnej jesieni, czyli miesiące, kiedy temperatura otoczenia w ciągu dnia waha się w okolicach 20°C; taka temperatura sprzyja elastyczności papy modyfikowanej (SBS/APP) i ułatwia jej rozwijanie z roli oraz precyzyjne układanie na dachu.

Co najważniejsze, podłoże z płyt OSB oraz sama papa muszą być całkowicie suche przed przystąpieniem do prac; nawet niewielka ilość wilgoci na powierzchni OSB lub pod spodem papy, uwięziona podczas zgrzewania, może zamienić się w parę wodną pod wpływem ciepła palnika lub słońca, prowadząc do powstawania pęcherzy na powierzchni papy wierzchniej w późniejszym czasie, a co gorsza, sprzyjać gniciu OSB.

Temperatura wpływa bezpośrednio na proces zgrzewania – w zbyt niskiej temperaturze (<+5°C, choć dla pap modyfikowanych próg może być niższy, zgodny z zaleceniami producenta, np. do -5°C, ale wymaga to większej wprawy i zużycia gazu) bitum słabo się upłynnia, co utrudnia uzyskanie szczelnego i trwałego zgrzewu; w zbyt wysokiej temperaturze (powyżej +30°C) bitum może stać się nadmiernie płynny, co utrudnia kontrolę nad procesem i zwiększa ryzyko przegrzania lub uszkodzenia papy lub podłoża OSB.

Silny wiatr to kolejny wróg dekarza kładącego papę; podmuchy mogą utrudniać stabilne prowadzenie palnika, rozpraszać płomień (co zmniejsza efektywność zgrzewania i zwiększa zużycie gazu), a także stwarzać poważne zagrożenie pożarowe, zwłaszcza pracując z otwartym ogniem na drewnianym podłożu, jakim jest OSB.

Wiatr może także przenosić pył i drobne zanieczyszczenia na przygotowane podłoże tuż przed układaniem papy, co znów negatywnie wpłynie na przyczepność.

Opady deszczu, a nawet przelotne mżawki, absolutnie dyskwalifikują możliwość prowadzenia prac ze zgrzewaniem papy; wilgotne podłoże, jak już wspomniano, to przepis na katastrofę – para wodna pod papą po prostu zniszczy pokrycie od środka.

Zaniedbanie kwestii pogody może prowadzić do sytuacji, gdzie świeżo ułożona papa, która na pierwszy rzut oka wydawała się w porządku, po kilku tygodniach zaczyna "pracować" w sposób niekontrolowany – pojawiają się bąble, pęknięcia na zakładach, a w konsekwencji przecieki, których usunięcie wymagać będzie kosztownych i czasochłonnych napraw.

Pamiętam, jak mój znajomy dekarz wziął zlecenie na niewielki garaż i chciał skończyć pracę "na siłę", mimo że zbliżał się deszcz; zdążył zgrzać część dachu, ale po tygodniu musiał wszystko zrywać, bo pod papą zrobiło się "jezioro", a płyta OSB zaczęła puchnąć – taka historia uczy pokory przed naturą i znaczeniem przestrzegania zasad.

Niska temperatura zimą nie tylko utrudnia zgrzewanie, ale także sprawia, że płyta OSB jest bardziej krucha i podatna na uszkodzenia podczas manipulowania ciężkimi rolkami papy oraz wkręcania gwoździ czy wkrętów; papa modyfikowana, choć bardziej elastyczna, również ma swoje granice i rozwijanie jej z rolki w temperaturach grubo poniżej zera może prowadzić do jej uszkodzenia.

W przypadku prac w temperaturach zbliżonych do dolnej granicy zalecanej przez producenta, konieczne jest zapewnienie odpowiedniego ogrzewania zarówno papy przed użyciem (np. przechowywanie rolek w ogrzewanym pomieszczeniu), jak i samego miejsca pracy (np. osłony przeciwwiatrowe).

Planując prace dekarskie z papą na OSB, niezbędne jest dokładne monitorowanie prognozy pogody na kilka dni naprzód; należy wygospodarować nie tylko dni na samo kładzenie papy, ale także dni "buforowe" na wypadek niespodziewanych opadów czy załamania pogody.

Podsumowując, pogoda to kluczowy czynnik, który wpływa na jakość i trwałość pokrycia papowego na dachu z OSB; wybór odpowiednich warunków atmosferycznych to nie "widzimisię" dekarza, lecz twardy wymóg technologiczny – praca na suchym podłożu, w optymalnej temperaturze i bez silnego wiatru jest niezbędna do uzyskania w pełni szczelnego i trwałego dachu, chroniącego nasz dom przez dziesiątki lat.

Tak jak kucharz wie, że idealny suflet nie wyjdzie z byle jakich składników i w złym piecu, tak i dekarz wie, że najlepsza papa nie stworzy szczelnego dachu, jeśli będzie układana na mokrym, zimnym podłożu, podczas wichury.